Erivan Gezi Notları

Ağrı Dağı’nın gölgesinde, Asya ve Avrupa medeniyetlerinin beslediği bir kavşak. Yüzyıllar boyunca Hristiyan ve Müslüman toplulukları arasında bir savaş alanı olmuş. Bir zamanlar Karadeniz’den Hazar Denizine kadar uzanan geniş bir imparatorluk olan Ermenistan bugün Türkiye ve Gürcistan’ın sardığı küçük bir arazi diliminden ibaret. Azerbaycan ise yıllardır düşmanı. Yetmiş yıl boyunca Sovyet kontrolü altında olan Ermenistan 90’lı yıllarda gelişen ekonomi ve turizm sektörü ile bugün başkent Erivan başta olmak üzere diğer şehirleri ile medeniyetin torpil geçtiği birçok tarihi hazineye ev sahipliği yapıyor.

Ermenistan’a ilk kez gidiyorum. Ne yalan söyleyeyim içimde bir heyecan ve tedirginlik havası hâkimdi. Ermenistan seyahati öncesi araştırmalarım belki de beni bu tedirginliğe itmişti. Kimi yazarlar Ermenistan sınırında Türk olmak sorun çıkarabilir yazıyordu, kimi yazarlar ise ülke içerisinde sıkıntı yaşanabilir üzerine bir şeyler karalamıştı. Hâlbuki hiçbir olumsuz süreç ile karşılaşmadım!

Gürcistan’ın başkenti Tiflis üzerinden yaklaşık 5 saat süren bir yolculuk sonrası Ermenistan’ın başkenti Erivan’a ulaştım. Şehirlerarası Otobüs Terminali şehrin batısında kalıyor. Terminal, bir başkent ayarında lüks ve büyük değil. 15 kadar otobüs firma yazıhanesi ve küçük bir park alanından ibaret. Terminalde indiğiniz vakit yaya alt geçidini kullanarak yolun karşısına geçin. Aynı zamanda alt geçitte birkaç fast-food yemek ve hediyelik eşyaların satıldığı ufak dükkânlar mevcut. Yolun karşısına geçtiğinizde otobüs duraklarını göreceksiniz. Durakların yanında birde döviz bürosu yer alıyor. Buradan Lari, Dolar veya Euro para biriminizi Ermenistan para birimi olan Dirhem’e çeviri yapabilirsiniz. Duraklardan kalkan minibüsler ile 0,50 Dirhem karşılığında şehir merkezine gidebilirsiniz. Dilerseniz yürümeyi tercih edebilir ve şehri adımlarınızla keşfetmeye başlayabilirsiniz. Çok değil sadece 2 km’lik bir mesafeyle aklınızda bu ülkeye dair fikirler şekillenmeye başlayacaktır. Ve böylelikle yol üzerindeki tarihi köprüyü görme şansını kaçırmamış olacaksınız. Hem ayrıca köprü üzerinde sizi bir sürpriz bekliyor olabilir. Türkiye! Ağrı dağı size gülümsüyor… Ağrı Dağı eğer iyi günündeyse o heybetli görüntüsü ile size yüzünü gösterecektir. Yola çıkmadan önce birkaç blog da okumuştum Erivan’dan Ağrı Dağı’nın göründüğünü. Fakat ben terminalden inip şehir merkezine yürümeye başlarken başımı sağa çevirdiğimde gördüğüm o kardeş iki dağın Ağrı Dağı olacağına henüz kendimi hazırlamamıştım. Yanında küçük Ağrı Dağı’nı da görünce işte dedim memleket! Özlemiştim. Nasıl özlemeyeyim tam 30 gün olmuş Türkiye’den ayrılalı. İran, Azerbaycan, Gürcistan ve son durağım olan Ermenistan’a geleli 1 ay olmuş. Farklı bir his ve mutluluk uyandırmıştı bende Ağrı Dağı’nı görmek. Victory Köprüsünde 5 dakika kadar durdum ve öylece Ağrı Dağı’nı seyrettim. Köprünün altından geçen Hrazdan Nehri’nin sesi kulaklarımı okşuyor, gözlerim Ağrı Dağı’nı kesiyordu…

Hrazdan Nehri ve Ağrı Dağı

Hrazdan Nehri ve Ağrı Dağı

Victory Köprüsü’nü geçtikten sonra iki yol ayrımı var. Sola giden yol Beyrut Caddesi ve sağa giden yol İtalya Caddesi. İki yolda sizi şehrin kalbi olan Cumhuriyet Meydanı’na çıkaracaktır.

Victory Köprüsü, Erivan

Victory Köprüsü, Erivan

Erivan’da yer yer kimi zaman sizi anıt heykeller karşılayacak. Zira Ermenistan halkı tarihte önemli yer edinmiş bazı kişilerin anıt heykellerini şehrin farklı noktalarına dikerek onlara olan saygılarını göstermiş. Yol üzerinde sizi ilk karşılayan Alexander Myasnikyan olacak. Kendisi Ermeni Bolşevik, Devrimci ve Devlet adamı. 1918-19 yılları arasında Belarus Komünist Partisi Başkanlığı ve 1921-22 yılları arasında Ermenistan SSC Halk Komiserliği Başkanlığını yapmış biri.

Ermeni Bolşevik, Devrimci ve Devlet adamı Alexander Myasnikyan

Ermeni Bolşevik, Devrimci ve Devlet adamı Alexander Myasnikyan

Heykel arkasında çocuk parkı yer alıyor. Yemyeşil, bakımlı ve gayet güzel bir park.

Çocuk parkının hemen bitiminde sizi Bolşevik devrimci ve politikacı biri olan Stepan Shahumyan’ın anıt heykeli karşılayacak. Yine heykel arkasında bir park yer alıyor ki bu park adını anıt heykelden alıyor. Park içerisinde oturma yerleri ve çay bahçesi mevcut.

Shahumyan Park, Erivan

Shahumyan Park, Erivan

Yolun sağından devam ederek 5 dakikalık bir yürüme sonrası kendimi nihayet Cumhuriyet Meydanı’nda buluyordum. Küp taşlar ile örülü büyükçe bir meydan. Meydanı, Ermeni Tarihi Devlet Müzesi, Ulusal Sanat Galerisi, Hükümet Binası, Erebuni ve Marriott Otel çevreliyor. Ermeni polislerinin üst düzey bir güvenlik önlemi aldığını görüyorum.

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

Cumhuriyet Meydanı, Erivan’ın kalbinin attığı yer olduğunu söylersek doğru olacaktır. Günün her saati işlek olan meydan birçok yerli ve yabancı turiste ev sahipliği yapıyor. Yerel halkın oturup dinlendiği, yabancı turistlerin ise fotoğraf karelerine konu olan güzel bir yer. Burada yaz akşamları saat 20.00’da başlayan ve gecenin ilerleyen saatlerine dek süren Opera müzik gösterileri düzenleniyor. Çalan müziklerin ritimleri meydan içerisinde yer alan havuz ve onu tamamlayan fıskiyeler ile büyüleyici bir görsel şova dönüşüyor. Karanlık çöktüğünde ise Cumhuriyet Meydanı bir panayır alanını andırıyor. Yüzlerce insan ellerinde kamera bu muhteşem anın her saniyesini kayıt altına alıyor. Birkaç video elbette kayıt aldım. Bunları YouTube sayfamda sizlerle paylaşacağım. Eminim sizde beğeneceksiniz.

Şüphesiz, Cumhuriyet Meydanı’nın en gözde yapısı Ermeni Tarihi Devlet Müzesi olacaktır. Dış mimarisi ile oldukça göz alıcı. Ermeni tarihi adına önemli bir yer tutan müze, içerisinde ülke savaş ve büyüme politikasını içeren pek çok bilgi ve belgeye ev sahipliği yapıyormuş.

Ermeni Tarihi Devlet Müzesi, Erivan

Ermeni Tarihi Devlet Müzesi, Erivan

Müzenin sol tarafından yürüdüğünüz takdirde Tashir Caddesine çıkacaksınız. Cadde, Erivan’ın en işlek ve en popüler yerlerinden biri. Cumhuriyet Meydanı’na çıkan bu cadde yerleşik birçok dünyaca ünlü giyim markalarına ait mağazaların bulunduğu yer aynı zamanda. Akşam vakitleri burası adeta bir insan seline dönüşüyor. Bu kadar kalabalık belki beraberinde tehlikeyi getirebilir diye düşünebilirsiniz. Bu imkânsıza yakın bir ihtimal diyebilirim. Günün her saati Ermeni polisi Tashir Caddesi ve Cumhuriyet Meydanı ekseninde devriye atmakta. Turistlerin güvenliğine çok ama çok önem veriyor ülke. Zira Erivan adeta Sovyet Dönemi sonrası yeniden inşa edilmiş ve ülkenin önemli gelir kaynağı arasında turizm sektörü yer alıyor. Bu sonuç ile ülkeyi ziyaret eden turistlerin güvenliğine olumlu katkı sunulmuş oluyor.

Tashir Caddesi, Erivan

Tashir Caddesi, Erivan

Tashir caddesinin sonu sizi bir başka ışıltılı cadde olan Pushkin caddesine çıkaracak. Burada da paranızı bozdurarak Dirhem alabileceğiniz döviz büroları mevcut. Erivan’da dikkatimi çeken bir detay; büyük alışveriş marketlerinin içerisinde küçük bir döviz bürosunun yer alması. Fakat market içerisinde yer alan döviz büroları dışarıya göre kurun altında değişim yapıyor, bilginize.

Pushkin Caddesi, Erivan

Pushkin Caddesi, Erivan

Pushkin Caddesi, Kuzey Caddesine bağlanıyor ve sizi Akademik Opera ve Bale Tiyatrosu’na çıkarıyor. Başınız dönmedi değil mi? Erivan Gezilecek Yerler, Cumhuriyet Meydanı çevresine toplanmış vaziyette. Tüm caddeler sizi mutlaka bir park ya da turistik bir yere çıkaracaktır.

Ulusal Opera Tiyatrosu Spendiaryan tarafından Ermeni Hükümeti kararıyla 1932 yılında kurulmuş. Ermeni mimar Tamanyan tarafından tasarlanan bu güzel mimarideki bina Erivan’ın en güzel yapılarından biri. İlk ulusal opera 1945 yılında II. Arşak adlı gösteri ile sahnelenmiş. Opera ve Bale Tiyatrosu, Ermeni halkının yaşamını yansıtan eşsiz gösterilere ev sahipliği yapıyor. Eski nesillerinin mirasını korumak adına sahnelenen tiyatro gösterileri izlemeye değer.

Akademik Opera ve Bale Tiyatrosu, Erivan

Akademik Opera ve Bale Tiyatrosu, Erivan

Bu turistik yerler Cumhuriyet Meydanı’na yakın konumda bulunuyor. Ben henüz Tiflis’teyken Erivan’da konaklayacağım hostelin adresini not almamış ve bir rezervasyon yapmamıştım. Hostelin adı Envoy. Pushkin caddesini bitirdikten sonra Ghazar Parpetsu Caddesinin başladığı noktada yer alıyor. Kısa süren bir yürüyüş sonrası hostele geldim. Paylaşımlı odalardan kendime 2 gecelik bir konaklama satın alacağımı söyledim. Danışmadaki görevli ise; “üzgünüm, boş yerimiz yok” yanıtını verdi. Eh, benim hatam. Turizm sezonu ve şehir turist kaynıyor. Envoy hostelin hemen karşısında Mr. Hostel yer alıyor. Görevli danışman Mr. Hostele gitmemi ve orada boş bir yatak bulabileceğimi söyledi. Kendisine teşekkür ederek Envoy Hostelden ayrıldım ve Mr. Hostele geldim. Neyse ki burada kendime yer bulabildim.

Envoy Hostel ve Mr. Hostel karşı karşıya şehrin iki ekonomik konaklama yerleri. Gezginler bu iki hosteli kullanıyorlar. Tipik bir gezgin konaklama yeri. Paylaşımlı odalar ve ranza sistemi mevcut. Tüm odalarda WiFi, Klima, ısıtma, kişisel kilitlenebilir dolap bulunuyor. Kahvaltı dâhil 1 gecelik konaklama ücreti 12.000 Dirhem. Kahvaltı istemezseniz 8.000 Dirheme kalabiliyorsunuz. Ben 2 gece için kahvaltı hariç 16.000 Dirhem ödedim.

Mr. Hostel, Erivan

Mr. Hostel, Erivan

Hostele yerleştikten sonra pek vakit kaybetmeyip şehri gezmeye çıktım. Bu arada hostel danışmanlarından Erivan turistik şehir haritasını almayı unutmayın! İlk durağım Matenadaran olacak. Bulunduğum caddenin sonu beni oraya götürecek. Yaklaşık bir 10 dakika yürüme sonrası bu gizemli anıt ve yapıya geldim.

Matenadaran olarak bilinen eski el yazmalarının yer aldığı eşsiz bir bilimsel araştırma merkezi ve dünyanın en eski el yazmalarının yer aldığı zengin bir müze. 17.000 el yazmasına ev sahipliği yapıyor burası. Müzenin önünde Ermeni alfabesinin yaratıcısı olan Mesrop Maştots ve onun öğrencisi olan Koryun’un heybetli bir heykeli yer alıyor. Müze içerisindeki tüm sergileri izlemeyi düşünüyorsanız mutlaka bir gününüzü buraya ayırmalısınız. Giriş bilet ücreti 5.000 Dirhem olan Matenadaran her gün saat 10.00 ve 17.00 arası kapılarını ziyaretçilerine açıyor.

Matenadaran Müzesi, Erivan

Matenadaran Müzesi, Erivan

Matenadaran’a çıkan yokuşun başından yönünüzü sağa çevirdiğinizde Antarayin Caddesi sizi Cafesjian Sanat Merkezi’ne götürecek. Çok kısa bir yürüme mesafesinde. Cascade Erivan’a sanatsal bir görünüm kazandırıyor. Kentsel yaşamın bir parçası olan Cascade göz alıcı bir mimari bütünlüğe ev sahipliği yapıyor. Bir açık hava sergisi diyebiliriz. Sizi bazı muhteşem eserler ile karşılayacak. Burada ayrıca 15 küçük çeşme var. Her katı benzersiz tasarımları beraberinde getiriyor.

Cafesjian Sanat Merkezi, Erivan

Cafesjian Sanat Merkezi, Erivan

Kondisyonunuz iyiyse tam 572 basamak merdivene sahip olan Cascade’nin zirvesine çıkmalısınız. Zirve size muhteşem bir Erivan şehir manzarasını sunacaktır. Ve her bir katında yer alan farklı mimariye özgü tasarımları gözlemlemeyi unutmayın.

Şehir Manzarası, Erivan

Şehir Manzarası, Erivan

Cascade Sanat Merkezi’nin başladığı nokta olan Tamanyan Caddesini takip ederseniz sırasıyla Cumhurbaşkanlık Konutu ve SSCB’li asker Hovhannes Bagramyan’ın heykelini göreceksiniz.

Cumhurbaşkanlık Konutu, Erivan

Cumhurbaşkanlık Konutu, Erivan

SSCB’li Asker Hovhannes Bagramyan, Erivan

SSCB’li Asker Hovhannes Bagramyan, Erivan

Erivan, anıt ve heykellerin yanı sıra birçok park alanına da sahip. Bu parklardan öne çıkanı Âşıklar Parkı. 2.5 hektarlık bir alan üzerine kurulu olan park şehrin en büyük açık alanı. Eski bir Ortaçağ Mezarlığı olan bölge 18. Yüzyılda park alanına çevrilmiş. Park, Erivan’lı birçok evli çiftin ve sevgililerin buluşma noktası. Ulusal Bayram ve Ermenistan Şenliklerinin de gerçekleştiği park aynı zamanda açık hava festivalleri, canlı konserler ve sergilere de ev sahipliği yapıyor. Park içerisinde çeşitli heykeller ve güzel tasarımlı bir şelale bulunuyor. Erivan gezinizde dinlenmek için burayı tercih edebilirsiniz. Park içerisinde ücretsiz WiFi hizmeti de mevcut.

Aşıklar Parkı, Erivan

Aşıklar Parkı, Erivan

Park alanından çıkış yaptığınızda yolun karşısına geçerek Proshyan Caddesini takip edin. Kısa bir yürüyüş sonrası karşınızda Aziz John Kilisesi belirecek. 17. Yüzyıl kilisesi olan bu yapı Erivan’da yaşayan Melik Aghamal adlı zengin bir vatandaş tarafından inşa edilmiş. Diğer ortaçağ kiliseleri gibi, üç nefli bir kilise. Dikdörtgen planlı olup, kesme taşlardan örülü. Aziz John Kilisesi bugün Erivan’da aktif olarak ibadete açık bir şekilde hizmet vermekte.

Aziz John Kilisesi, Erivan

Aziz John Kilisesi, Erivan

Aziz John Kilisesi, Erivan

Aziz John Kilisesi, Erivan

Kilise yolundan aşağı indiğiniz takdirde Gök Camisini göreceksiniz. Belirtmem gerekirse aslında Erivan Gezilecek Yerler tamamıyla Cumhuriyet Meydanı çevresine toplanmış vaziyette. Yürüyerek şehri keşfedebilirsiniz. Herhangi bir araç ile gezmenize gerek yok.

Mavi Cami olarak da bilinen Gök Cami, 1765 yılında inşa edilmiş. Cami, Şii İslam mimarisinin karakteristik özelliklerine uygun olarak inşa edildiği görülüyor. Dikdörtgen bir minare, kubbe ve giriş hollerinden oluşuyor. Minare mavi, kırmızı ve yeşil tuğlalar ile kaplı. Dönemin Sovyet baskılarına direnen yapı en son 1994-98 yılları arasında İran hükümeti tarafından restore edilmiş. Bugün, ülkede yaşayan Şii topluluklarına açık olan camide ibadetler yerine getiriliyor, dualar ediliyor.

Gök Cami, Erivan

Gök Cami, Erivan

Gök Cami, Erivan

Gök Cami, Erivan

Neredeyse günü akşam ettim. Sabahtan beri Erivan’ı deyim yerindeyse karış karış geziyorum. Öğlen yemeği bile yememişim. Hazır Erivan’da cami bulmuşken biraz burada soluklanıyorum. Bu sırada içeride 2 kişi oturuyordu. Yanlarına gittim ve tanıştım. 2 İran Azerbaycan Türkü vatandaş. Kendileri ile sohbet ettim. Türk olduğumu ve İran’dan geldiğimi söyledim. Mutlu oldular. Türkiye hakkında merak ettiklerini sordular cevapladım. Kendileri poşetlerinden bir parça lavaş ekmek çıkarıp ikram ettiler. Geri çeviremedim. Karnım bir hayli açtı. Verdikleri ekmekten yeyip üzerine bir bardakta su içince kendime gelmiştim. 🙂

Gök Cami, Erivan

Gök Cami, Erivan

Burada yaklaşık yarım saat dinlendim. Ardından kısa bir yürüyüş sonrası tekrar Cumhuriyet Meydanı’na geldim. Hava kararmak üzere…

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

Saatler ilerleyince kalabalığın arttığını görüyorum.

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

İyiden iyiye kalabalık artıyor. Yerel insanların ritüel haline getirdiği yaz akşamlarının vazgeçilmez noktası. Yabancı turistler ise hemen göze çarpıyor…

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

Kalabalık artınca devriye gezen polislere birde askerler eşlik ediyor…

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

Cumhuriyet Meydanı ışıl ışıl. Opera müzikleri çalmaya başladı…

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

…ve çalan opera müzik ritmleri fıskiyelerden fışkıran sular ile senkronize bir şekilde büyüleyici bir gösteriye dönüşüyor. Herkesin elinde telefon ve bu anı ölümsüzleştiriyor.

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

Cumhuriyet Meydanı, Erivan

Yaklaşık 10 tane video kaydı aldım. Görüntüleri YouTube sayfamda sizlerle paylaşacağım.

Gece saat 23.45 sularında Cumhuriyet Meydanından ayrılarak hostele geçtim. Duş sonrası deliksiz bir uyku uyudum. Erivan’da 2. günümü doğaçlama takılarak geçirdim.

Şehir hakkında tek atışlık görüşüm; “Erivan arka sokakları sanki Sovyet döneminden daha dün bağımsızlığına kavuşmuş gibi bir görüntüye sahip. Şehir merkezi gayet modern ve temiz. Ermenistan’a gelin arkadaşlar. Düşüncelerinizde varsa ertelemeyin bu planınızı. Vize alırken ve sınır kapısından geçerken herhangi bir olumsuz davranış ile karşılaşmıyorsunuz. Soykırım hakkında bir soru yöneltildiği takdirde ilgilenmiyorum diyerek işin içinden sıyrıla bilirsiniz. Siz sonuçta turistsiniz ve ülkeyi gezmeye gelmişsiniz. Şehir içerisinde ise mümkünse 40 veya 50 yaş üzeri insanlarla muhabbete girerseniz Türküm demezsiniz. Fakat genç kesim gayet düzgün, okumuş ve kültürlü. Onlarda emin olun geçmişte ne olup bitmiş pek ilgilenmiyorlar.

Erivan’da 3. günün sabahına uyandım. Saat 09.00 da hostelden çıkışımı yaparak Cumhuriyet Meydanı’na geldim. Meydan önünden otobüs terminaline minibüsler kalkıyor. 0,50 Dirhem ödeyerek terminale geldim. Tiflis’e gidecek araçta şansıma yolcu almaya başlamış ve birazdan kalkacakmış. 8 Dirhem ücret ödeyerek Erivan Tiflis Otobüs Bileti aldım. Henüz aracın hareket etmesine zaman var ve ben bu zamanı terminal içerisinde gezerek dolduruyorum. Saat 10.30’u gösterdiğinde ise Tiflis için yolculuk vakti gelmişti. Erivan geride kalırken Tiflis’e tekrardan merhaba diyorum!

Ermenistan’a gittiniz mi? Başkent Erivan’ı gezdiyseniz deneyimlerinizi paylaşın. Ayrıca politik nedenlerden dolayı bir sorun yaşadınız mı? Bilgi ve tecrübelerinizi diğer kişiler ile paylaşın Ermenistan’a gitmeyi düşünenlere yardımcı olun.

  1. Üstad Gürcistan’dan Ermenistan’a geçerken sıkıntı yaşadınız mı? Türkiye’den geçebiliyor muyuz?

    1. Selam Emre,

      Gürcistan başkenti Tiflis Ortaça Otobüs Terminali’nden, Ermenistan’ın başkenti Erivan’a kalkan minibüs (matruşka) ile sorunsuzca gidebilirsin. Hiçbir sıkıntısı yok. Sınır kapısında Ermenistan vizesini alabilirsin. Türkiye’den geçiş yok!

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

© 2013-2017 Tüm hakları saklıdır. Yasal Uyarılar | Gizlilik İlkesi | Maldivler Turları | Phuket Otelleri | Balayı Turları | Gezi Rehberi | Site Haritası |